Skryfgeheime-skryfskool

STORIES ...

en ander skryfstukke deur Skryfgeheime-skrywers.

Lees en geniet.  Respekteer asseblief die kopiereg.

Lees en geniet hierdie groeiende versameling lekkerlees stories wat uit Skryfgeheime-skrywers se werkstukke ontstaan het.  Elke verhaal is fyn uitgekies, geredigeer en verskyn voorlopig op die internet via hierdie blad. Hierdie knap stories is in die meeste gevalle óf te lank óf te kort vir 'n tydskrif, maar wie weet, dalk word van hulle op 'n dag in 'n bundel uitgegee. Intussen pronk hulle hier, gratis, vir jou leesplesier. Lees dit en geniet dit, maar onthou dat iemand hard met elke storie geswoeg het, wees dus bedagsaam en noem die skrywer se naam en van indien jy dit dalk iewers voorlees.

 

Talle Skryfgeheime-skrywers en -joernaliste en word elke jaar gepubliseer deur bekende tydskrifte soos Vrouekeur, Huisgenoot, Sare, Rooi Rose, e.a. asook deur gerekende uitgewers soos NB, Lapa, Fantasi, Protea Boekhuis, Oxford University Press, e.a. Gaan kyk gerus wie hulle is, dalk is daar iemand wat jy ken, of wie se storie of artikel jy iewers raakgelees het.


Die regte berading

Marlene Muller

 

Moenie my toggie vra waar kom ek aan die hond nie. Hy’t ook sy trots. En ’n pedigree. Of dalk liewerster ’n verlede. Ons het mos almal ons verledes. Sommiges net minder goed as andere s’n.

Ek ken nie sy verlede nie.  Hy’s eintlik ’n misverstand. Nie wie ons gedink het nie. Sien, die antie wat ek daar in die verre Richtersveld vir my gevat het vir ’n ma-besigheid, sy’t siek geword. Bietjie skielik. Kaapse hospitaal toe. Toe loop kyk ons of dit nog okay is op die plaas. En of die rowers nog nie die hele plek weggedra het nie.

          Daar staan die sakkie bene toe vir ons en kyk. Sy oge vertel ’n storie.

          My hart gee so ’n draaisteek in my bors. Laat ek daai nag nie ’n oog kan toemaak nie. Next dag treiter ek my medemens oor die dingetjie. “Hoe sal ons antie voel as sy moet weet haar hondjie is so verwaarloos en uitgehonger?” So speel ek op sy gevoelens.

          Op lange laas, om my gekerm te stop, ry ons Sondagnamiddag uit plaas toe. Maar hond se kind is, in Namakwalandse taal, vloor. Medemens soek. Ek soek. Later gooi ons tou op en begin die terugtog. Maar stadig. Kyk-kyk.

          Gelukkig het my medemens mos ver-sien-oge. En doer in die randjies gewaar hy die gedingste.  Ek wis toe nog nie hy’t hom gesien nie. Toe hy uitklim en begin wegstap, dink ek: “Gonna, nou’t ek die man skoon uit sy eie bakkie uit geriteer.” Maar toe gewaar ek hy kom met die hondjie aangestap. Dié is ook nie links nie:. Grrrr … grrrrr … njarrrr … njarrrrrrr …

          “Genade, mens sal nie dink so ’n asempie kan so knorrig wees nie,” blaas Medemens, kammakwaai. Maar ek sien hy het tog ’n gevoeltetjie.

          “Kyk net hoe vlooibesmet en vaal van die stof is dié hondstront,” stoom hy voort terwyl hy die ellendige sakkie beentjies in ’n boksie agterop die bakkie laai. “Jy moet net nie dink ek gaan my met hom bemoei nie. Dis nie my tipe nie.”

          Ek is net bly hondstront is veilig op die bakkie, en steur my min aan Medemens se geknor. Die gediertetjie daar agter op die bakkie draai nie eens sy kop om ons te bekyk nie. Net sy oge. Laat die wit so wys. “Sommer ’n verwytende kyk,” mor Medemens. Ek kan sien hy beskou hondstront as kompetisie.

          Tuis word die gediertetjie versorg. Gepoeier en met dip gepaint. Kos gegee. En ’n pedigree naam. “Katinkels,” besluit Lastborn. En eien die brak vir hom toe. Ek sê hom dis die antie op Swartwater s’n, ons sien maar net na hom om terwyl sy in die hospitaal is.

          Na ’n paar weke lyk hy beter. Maar sy status bly onbekend. Ook sy verlede. Want toe ons die antie vertel hoe mooi ons haar hondjie versorg het, en lat ons hom aan haar wil terugbesorg, moet ons hoor dis toe nie hare nie. Ridder van die Grootpad dus. Wat ons onder ’n wanindruk versorg het. En hy laat hom dit onder protes welgeval: Grrrr … njarrrrr … njarrrr.

          En nou’t ons klaar geheg geraak aan die ding-tingeling. Hy word maar saam met die trek ingepak. En is nou ook ’n Dorpie-naar.

          So word ek gereeld gevra waar kry ek die brak. Asof hy nie gevoelentes het nie. Asof hy nie ’n sielkundige knoutjie kan opdoen nie. Maar ek glo daar’s hoop. Met die regte berading kan hy dalk nog ’n ware hond word. Gee kans.       


Sonbesie

Rachelle Best

 

“Oom, asseblief, kan Oom dit afhaal?” Sy vra mooi. “Ek en my boetie het gespeel, Oom, en hy’t dit per ongeluk toegedruk. Ons weet nie waar die sleutels is nie, Oom.”

      Sy praat so vinnig hy kan skaars hoor wat sy sê. Hy het nie eens gesien waar sy vandaan kom nie. Dis asof sy uit die stof verskyn het. “Kom laat ek sien, kind,” sê hy.

      Sy loer op na sy gesig, kyk dadelik weer weg. Sy een wenkbrou lig effens en hy skud sy kop. Wat sou die meisiekind in sy gesig gesien het? Waarvoor is sy so bang?

      Sy strek haar stokkie-arms na hom toe uit.

     “Dit lyk seer. Wanneer het dit gebeur?” vra hy. Die geskarrel in die werkswinkel agter hom vervaag in die agtergrond. Die hitte tril oorverdowend in die stilte.

     “Sommer net-nou-net, Oom, toe ons gespeel het. My ma gaan amper by die huis wees van die werk af. Ons gaan in vreeslike moeilikheid wees, Oom.”

     Sy kyk weer weg.

     “Sy’t gesê ons mag nie met die goed speel as sy nie by die huis is nie. Sy sê dit kan seermaak. En sy’s reg, Oom, dis seer.”

     Haar versigtigheid vir die waarheid steek hom. Sy hou weer haar hande uit na hom en hy hoef nie te vra om te weet dis nie ’n speel-speel ongeluk nie. Die metaal sny tot in haar vel en die bloed syfer plek-plek deur die pers kolle waar dit al ’n wyle teen die beentjies in haar gewrigte druk. Hy kyk vlugtig na haar, skat sy’s omtrent vyf, dieselfde as Lila. Net maerder. En vuiler. Ou vuil.

     “Waar bly jy?” probeer hy uitvis.

     “Net hier naby, Oom, nie ver nie.  Ek het sommer oorgestap. My boetie sê hier’s altyd mense.” Sy gee geen detail weg nie.

     Hy kyk rond sonder om te lyk of hy te veel belangstel en gaan haal dan sy gereedskapskas. Sy trap senuagtig rond, asof sy iemand of iets verwag.

     “Is jy alleen hier?” probeer hy weer.

     “Ja, Oom, maar my boetie is by die huis. My ma sal my mos nooit alleen los nie.” Sy kyk vir die eerste keer reguit in sy oë, asof sy hom wil dwing om haar te glo.

     Dis nie sommer speelgoed nie, dis van harde metaal. Hy krap rond tussen sy gereedskap en haal die boutsnyer uit. Hy sal versigtig moes wees. Daar is nie veel speling tussen die metaal en haar vel nie.

     “Nee, Oom!” skrik-sê sy en pluk haar armpies weg toe hy naderkom met die groot stuk gereedskap in die hand. “Oom kan nie dit afsny nie. My ma sal raas as die goed iets oorkom.”

     Wat gaan aan by daardie huis, wonder hy, maar hy wil haar nie laat skrik met nog vrae nie. “Kom nader, meisiekind, kom ons probeer dan eerder die slot oopmaak. Dit gaan net langer vat, reg?”

     Die trane lê vlak in haar oë. “Oukei, Oom. Dankie, Oom.”

     Hy het ’n bobby-pin hier iewers gehad. Hy krap weer in sy kis. Sy staan nie ’n oomblik stil nie. Dringendheid straal uit haar trippelende lyfie.

     “Aaa, hier’s dit! Ek moes mos al eenkeer self ontsnap, het geweet dit sal weer handig inkom!” Hy knipoog goedig vir haar. Onseker of daar ’n effense glimlag om haar mondhoeke is. Met deernis neem hy haar arms om die slot reg te posisioneer. Karring-karring met die slot. Skuif sy bril reg. “Vervlaks, die goed is beter gemaak as op my dag.”

     Karring-karring. Die slot kliek oop. “Daar’s hy!”

     Sy gryp-vat dit by hom, duidelik bang hy wil dit hou. Toe, sonder ’n woord draai sy om en verdwyn so vinnig soos sy haar verskyning gemaak het.

     Hy wou nog vra wat haar naam is. Sonbesie spring in sy kop, waarom weet hy nie.


Misverstand

Estelle Diederiks

 

“Praat van die duiwel – daar kom sy nou.” Charlotte waai uitbundig. Maak dan of sy uit haar leë wynglas drink. Sis oor die rand: “O, hel, kyk wat het sy aan.”

            Liza soek tussen die ander gaste deur. Sy kan Monica nie miskyk nie, want die gaste maak ’n pad vir haar oop. Sodra sy verby ’n groepie is, beweeg hulle hande na hulle monde, en dan agter die gebakte hande, volg duidelik die geskinder.

Liza kyk verlangend of daar ’n uitgang naby is, maar sy gewaar niks nie. Sprakeloos staar sy en Charlotte terwyl Monica op hulle afpyl.

“O, daar’s julle!” klink Monica se helder stem op. Voor hulle tafel steek sy vas en loer oor haar brilraam. “Wat kyk julle my aan asof die kat my ingedra het?”

Charlotte loer na Liza en beduie met haar wenkbroue dat sy met die waarheid na vore moet kom.

 “Nee, jong, jy lyk …” Liza stotter oor haar woorde, soekend na die regte een, “bietjie anders.”

“Hoe bedoel jy 'anders'?” Monica se wenkbroue skiet die lug in.

“Jy’t dan jou pajamas aan!” blaker Liza dit uit.

“Dis mos wat die uitnodiging gesê het!” kom die antwoord.

“Monica,” sê Liza saggies en met klem op elke woord, “daar staan ‘Pajama Drill Party’, dis ’n ooievaarstee vir Hester wat swanger is.”

Monica se gesig val. “Nou wat beteken ‘pajama drill’ dan?” vra sy terwyl sy vir alle praktiese doeleindes onder die tafel in seil.

“Maar net dat Hester een van die dae snags min gaan slaap en kort-kort gaan opstaan. Maar, Monica, het jy nie gesien wat almal aanhet toe jy instap nie?”

“Nee!” Monica loer rond. “Ek was so opgewonde oor my nuwe Victoria’s Secret- stukkie, ek het niks gesien nie. In elk geval, “ sy snuif liggies, “baie van dié cocktail-rokkies lyk ook maar nes lingerie.” ’n Blos verskyn op haar wange. “Ai toggie julle, wat maak ek nou? Hier sit ek, ’n ouvrou met intense haelskade, in ’n rooi nagrokkie tussen ’n klomp statige anties ...”

“Wel,” antwoord Charlotte, “ten minste is ons die onderwerp van bespreking.”

“Ja, oukei, maar dit los nie die gemors op nie.”

Die volgende oomblik staan hy daar. Michael Bezuidenhout, SA ontwerper in Parys onder ’n heel ander naam. Hy kyk strak na Monica, sy gemoed duidelik in ’n eie wêreld van verbeel en skep.

“Hou vas,” sê hy ferm en druk ’n bossie wit rose in Monica se hande. Toe, met geoefende hande, drapeer hy die ligpienk organza-tafelloper om haar skouers met gepaste “ooo”- en “aa”-geluide, en dan weer om die heupe tot waar dit in ’n groot strik op haar sitvlak eindig.

Hy bekyk haar met ’n skewe kop, stap na die tafel waar die geskenkies uitgestal is en kom terug met ’n pienk ‘koos’. Hy plaas dit op haar kop, tel ’n handvol langsteelblomme van die tafel af op en gebruik ’n pienk materiaalservet om dit om die pot vas te bind. ’n Tietbottel met ’n blom in word in haar hand gestop, en toe stoot hy haar  vorentoe.

”Dames, dames! Aandag asseblief!” Almal kyk op met verbasing op hulle gesigte. “Die meeste van julle weet wat op arme Hestertjie wag. Ja, pajama drill is die ding vir jou, poppie. Maar dis nie die einde van die wêreld nie. Maak nie saak hoe moeilik jou taak is nie, omskep dit in iets opwindends,” en hy wys na die opgetofde Monica met ‘koos’ en al op die kop. “Jy hoef nie vaal en uitgeput te lyk nie, koekie. Behou jou humorsin en lewenslus. En as jy voel jy het ’n bietjie woema nodig, skakel my, ek sal jou gou-gou omtower in iets spesiaals.” 

“Baie dankie,” fluister Monica oor en oor, “jy het my lewe gered.” 

             “Jy moet jou man bedank,” fluister hy sodat net ons drie kan hoor, “hy’t glo probeer verduidelik oor die pajamadril-storie, maar jy wou nie luister nie. Hy’t my nommer op die uitnodigingskaartjie gesien en my hulp ingeroep. I love it when a plan comes together, pop!”


Era

Ilse Strydom

 

Op pad terug koshuis toe lui my foon. Ek hoor die dringendheid in Era se stem. “Ilse, daar’s fout met die baba. Hy’s misvorm en het polisitiese niere.” Sy breek af. “Hy – hy gaan moontlik nie lank lewe nie en baie pyn verduur. Die dokter sê ons kan môre aborteer. Wat moet ek dóén?”

     Pretoria se fonteinesirkel verskyn voor my, karre ry verby my, mense staan by die verkeerslig, en ek het nie woorde nie. My gedagtes hardloop: ’n sterwende baba in ondraaglike pyn – of aborteer?

     “Ek weet nie,” hoor ek myself  sê. “Dis iets wat net jy en Jacques kan besluit.”

     “Ons gaan môre hospitaal toe. Ek sien nie kans vir dit nie. Dit moet net weggaan.” Daar is angs in my suster se stem. “Moenie vir Ma sê nie. Sy gaan net haar gebedsvriendinne bel om vir my te bid, én my probeer oortuig om dit nié te doen nie. Ek gaan net vir Pa sê, hy sal verstaan. Dan gaan ek my foon afsit tot alles verby is.”

     Die volgende dag kry ek weer ’n oproep. “Ilse, ek’s okay, die operasie het goed verloop. Ek moet nog ’n paar dae in die hospitaal bly. Ma weet nou, sy is woedend. Praat asseblief met haar, ek kan nie nou met haar deal nie.”

    Wat sê jy vir iemand wat ’n baba geaborteer het? Sy het dit tog nie gedoen omdat sy die baba nie wou hê nie, sy wou hom net die pyn spaar. Hoe troos ek haar?

 

Ek sien hoe my suster agteruitgaan, minder lag, minder gesels, minder uit die huis gaan. Vier maande later kry ons die wonderlike nuus. Era is weer swanger! Groot is die opwinding toe ons uitvind dis weer ’n seuntjie. Dis ’n gesonde swangerskap en ons wag op ’n gesonde Janco.

     Tot op ’n stormagtige wintersdag.

     Op 31 weke krul Era van die pyn, en Jacques jaag met haar hospitaal toe. Haar dokter is met verlof en die verpleegpersoneel neem haar op. Hulle vermoed dis “ligamente” en laat weet haar dokter se vennoot. Om 21:00 word ’n noodkeiser gedoen.

     Ek en Jacques sit in die wagkamer, nie seker wat op ons wag nie. Die dokter kom sit by ons, ek hoor sy koue stem: “Jammer, die baba is dood. Sy het ’n uterusruptuur gehad, die baba het verdrink. Era het baie bloed verloor en ons moes ’n bloedoortapping doen. Sy was ook amper dood. ”

    Hy staan op, en net voor hy wegstap sê hy: “Volgens wet moet julle die baba begrawe. Sterkte, ek sal julle laat roep wanneer Era uit die herstelkamer kom.”

    Daar kom nie ’n woord uit Jacques se mond nie, hy staan bloot op en loop uit. 

     “NEE!” skree ek in my binneste. Ons het dan laasweek haar ooievaar gehou! Die huis is vol babapresente! Wéét Era al? Is sy al wakker? Dan, effens kalmer: Twéé keer? Hoe gebeur dit twéé keer?

     Dis stil om my. Daar is geen antwoorde nie. Net Jacques se leë voetstappe in die lang, skemerdonker gang.


Dagboek van ʼn mal huisvrou

Gina van Staden

 

Andrea staar na die groen kaartjie tussen haar vingers. Wat het gebeur? Hóé het dit gebeur? Sy het nie eens geweet kredietkaarte het vervaldatums nie. Maar wat sal ʼn dom huisvrou in elk geval weet van hierdie tipe ding? Sý spandeer mos net haar man se geld.

     Met ʼn senuagtige laggie en ʼn flou verskoning los sy die hoog gelaaide trollie net daar en stap driftig kar toe. In haar gedagtes gil sy armswaaiend – die tipiese dom blondine – of dalk eerder ’n Energiser bunny met ’n paar kortsluitings?

     By die huis slaan sy die voordeur so hard toe dat die kat van die bank se rugleuning afval. “Jannie!” Haar stem galm in die gang af.

     Hy kom verskrik aangedraf. “En nou, my vroutjie?”

     “Moet my nie vandag ‘my vroutjie’ nie. Dis ek of sy. Óf jy gaan laai jou ma nóú by die SPCA, jou suster of ʼn motel af ... óf ek loop!”

     “Wat het sy nou weer gesondig?” Jannie sak op die bank neer en tel die remote op.

     “Ons bankkaarte omgeruil! Ek moes ʼn uur en ʼn half in ’n besige tou wag om vir jóú familie se Kersgeskenke te betaal! Was net van plan om my polse te sny met ’n Minora-lemmetjie op die rak langs my, toe die kassier sê: ‘Sorry, madam, your card was declined’. Declined! Nadat ek in totaal drie onvervangbare ure van my lewe vermors het!”

     Jannie draai skaars sy oë van die televisieskerm af weg. “Ek’s seker dit was  ʼn ongeluk. Moet jy in elk geval altyd so aangaan?”

     Andrea gluur hom aan. “Nè?”

     Voor hy kan vra “Nè, wat?” bewe die voordeur se skarniere toe die lang plank agter Andrea se rug toeslaan.

      Soekie lê die pad na Wimpie se sportkroeg op outo-loods af, terwyl Andrea die feit betreur dat sy lankal in ’n swart toga voor ’n regter kon gestaan het, maar in stede daarvan ʼn mishandelde slaaf is wat toestemming moet vra vir elke sent wat sy mag spandeer. Oukei, dalk nie “mishandel” of “elke sent” nie, maar ʼn slaaf nietemin.

     “Hallo girly,” groet die getattoeëerde man agter die toonbank.

     “ʼn Dubbel, asseblief.”

     “So erg?” Wimpie loer onderdeur sy kuif na haar terwyl die ys klinkend in die lang glas opstapel.

     Andrea kyk hom stip in die oë. “Swaertjie, jy sê mos altyd jy sal enigiets vir my doen. So ... kry vir my ʼn hitman.” Nie eens ʼn halwe glimlag kruip in haar stemtoon weg nie. Vandag is sy ernstig.

     Met ʼn geoefende handbeweging sit Willie die dop voor haar neer. “Sweetness, jy weet mos ek’s klaar met daai dinge. As jy van jou skoonma wil ontslae raak, moet jy self ’n plan maak. Wat ek wel vir jou kan doen, is om jou ’n stywe drukkie te gee.”

     Andrea se lag klink op soos ʼn pistoolskoot. Toe ... magteloos, kopskuddend, leun sy oor die toonbank en klink haar glas teen syne. Ook net in hierdie mal familie sal haar swaer skimp vir ’n drukkie terwyl sy planne beraam om sy ma van kant te maak.


Waar liefde draai         

Elzet Scott

 

Die gedrom van mense wat in groepies lag en praat, skeel Klara min, sy het haarself oorgegee aan die gedagte dat haar lewe nie vol dagdrome gaan wees soos dié van ander getroude paartjies nie, háár lewe is besluit vir haar. 

     “Aarde  Klara, hoor jy ooit wat ek sê?” vra Amanda  met irritasie in haar stem.

     Klara skud haar kop. “My gedagtes dwaal elke keer as ek my oë toemaak. Sal ek dit kan doen,  Amanda?”

     “Klara jy kán, julle is gekose van hoërskooldae af, jy kan nie kop uitrek nie. Ek moet gaan, moenie iets doms doen nie, ek bel jou môre.”

     Klara sit lank en staar tot die kelner die rekening bring wat sy meganies vereffen voor sy haar handsak oor haar skouer slinger. Sy het na die koffiewinkel gestap om Amanda daar te kry, Frogenco is binne loopafstand van die woonstel, as Andrew haar nodig het, sal sy vinnig daar kan wees, hy het haar nou nodig soos ’n kind sy ma.

     Klara se tuimeldroeërgedagtes laat loop haar vas in ’n drom op die sypaadjie, ’n ferm paar hande om haar middel hou haar op haar voete. 

     “Ek sal voorstel dat jy nie oorlog maak met die drom nie,” sê ’n kalm stem.

     Klara se emosies wil breek, maar sy beheer haarself.

     “Voel jy beter?” Steeds die stem. “Moet jou nie so bekommer nie, die drom sal jou vergewe.”

     Ag hel, hy is nog daar. “Ja, dankie,” is al wat sy kan bemeester.

     “Wil jy oor iets praat?”

     Die bloed stoot op in haar wange. “Hier? Op die sypaadjie? Dink jy ek is mal?”

     “Vat my kaartjie.” Hy haal ’n sjiek silwer kaartjiehouer uit sy baadjiesak. Gee een aan. Stap weg. 

     Klara bekyk dit. Anton de Bruyn, psigiater. Sy wil dit opskeur en in die drom gooi, maar sy bedink haarself. Miskien moet sy dit hou, nie vir haarself nie, vir Andrew.

     Haar foon lui, dis Andrew, die deuntjie is sy gesogte Beatles-liedjie. Sy antwoord, klap die foon toe en hardloop die res van die pad huis toe, die dag se flater met die drom iets van die verlede. Met die sweet klam teen haar rug stoei sy die sleutel uit haar handsak, met die tweede probeerslag is die deur oop.

     “Andrew! Waar is jy?”

     Haar hart klop vinnig, sy kalmeer haarself deur diep asem te haal en haarself te maan met “kalm bly Klara kalm, kalm”.

     Die gordyne is toegetrek, op die grond lê elke geraamde foto van haar en Andrew stukkend op die grond. Wat die duiwel gaan aan? Haar hand gaan na haar handsak om die pepersproei uit te haal wat sy onlangs by haar pa gekry het.

     “Andrew?”

     Sy roep saggies, haar stem breek effens, sy trap oor die glasstukke, verbeel haar die foto-oë kyk beskuldigend na haar. In die hoek van die sitkamer sit Andrew, roerloos. Vir een oomblik dink sy die ondenkbare: hy het sy eie lewe geneem. Wat voel sy? Sy is nie seker nie, wil dalk eerder nie daaroor dink nie.

     “Hoekom huil jy? Is dit nou al so erg dat jy tjank as jy na my kyk?”

     Klara antwoord nie, begin om die stukke op te tel en sny haar vinger. Vloek gedemp en gaan hou dit onder die kombuiskraan. Andrew kyk nie op nie, vra nie of sy oukei is nie, bly net daar sit, bly net daar sit, bly net daar sit, iets waaraan sy gewoond sal moet raak.

     Die dokters het haar gewaarsku sy sal geduld moet hê met hom, maar hoeveel geduld is daar in haar put? Hy sit net in die woonstel, hoeveel kere sy hom ook al gevra om uit te gaan, dinge sáám te doen, iets waarmee sy self worstel, maar sy probeer darem, hoekom kan hy nie? Nee, woede-uitbarstings het sy idee van vermaak geword.

     Sy skakel die ketel aan. “Ek maak vir ons tee, Andrew.” Sy sê dit met oordrewe kalmte, die laaste kalmte in haar put. Andrew bring homself stadig uit die hoek en sit en kyk na die fotorame wat op die vloer gestrooi lê.

     “My lewe is soos die foto’s, Klara, gebreek, hoe gaan ek weer lewe, hoe gaan ek weer man voel, hoe gaan ek vir jou sorg, vir ons sorg?”

     Vir die eerste keer sedert sy lewe uitmekaar geruk is, wys hy iets anders as woede, en dit vat aan haar, laat haar die man onthou op wie sy verlief geraak het. Sy stap nader en gaan sit langs hom op die vloer met haar kop op sy skoot.

     “Jy sal, Andrew, dit was nog nooit net jy nie, dit was nog altyd ons, saam sal ons wen en saam vir mekaar sorg.”    


Simbool

Alta Nel

 

Ilana steek haar hand uit na die blikkie op die winkelrak en haar oog vang haar kaal ringvinger. Haar ring, flits dit deur haar kop. Waar is haar ring?                        

      Voor sy van die huis af gery het, het sy haar trouring losweg in haar jeans se voorste sakkie gedruk om handeroom aan te smeer. Paniek styg in haar op toe sy haar vinger in die sakkie druk.

     Dis leeg.

     “Ek los eers my trollie hier. Ek moet gou iets in die motor gaan haal.” Sy probeer kalm met die rakpakker praat, maar sy moet haarself dwing om nie te hardloop nie. As daardie ring weg moet wees. Hoe kon sy so agtelosig gewees het? Sy moes Ben omtrent soebat om haar ou ringe te laat saamsmelt en een mooie te laat maak. Miskien, het sy gedink, as sy ’n nuwe het, sal hulle verhouding ook weer nuut word. Tot oormaat van ramp is dit nie verseker nie, sy het hom oortuig dat dit gedurig aan haar vinger sal wees.                                                         

     Die ring is nie in die motor nie.                                                                         

     Dit skiet haar te binne dat dit gevoel het of iets van haar skoot af val toe sy vroeër in die hoofstraat uit die motor geklim het. Sy het afgekyk, maar niks gesien nie en het haar inkopies gaan doen, waarna sy na hierdie sentrum gery het.                   

     Dit was toe al die tyd die ring! Dit moes onder die motor ingerol het. Dié seker wete laat haar hart moeisaam klop. Wat is die kans dat sy haar ring gaan terugkry? Dis al ’n uur gelede dat sy daar parkeer het. En wat is die kans dat iemand dit nie gesien en opgetel het nie? En optelgoed is hougoed.

     Sy móét gaan kyk! Hemelse Vader, sal U die engele opdrag gee om te help dat sy haar ring vind.

     Met bewende hande skakel sy haar motor aan. Stilgebede flits deur haar kop terwyl sy so vinnig moontlik terugry tot voor die apteek in die hoofstraat. Die robotte bly te lank rooi, die motors trek nie vinnig genoeg weg nie, ry te stadig.

     Dieselfde parkeerplek is waarlikwaar oop en dit op sigself is ’n wonderwerk. Sy spring uit en kyk smekend na die selfaangestelde parkeerwag. “Het jy dalk ’n ring hier iewers sien lê?”    

     Hy kyk onbegrypend na haar. “Nei mêrrie, hoe sal mêrrie nou by my ’n ring kom soek?” Hy skud sy kop, dink duidelik sy is nie lekker by nie.                                     

     Desperaat kyk sy rond op die teer langs die motor. Haar oë dwaal na die straat. Vang iets blinks op die ryvlak, en toe sy tussen die verbyflitsende motors deur kans kry om nader te gaan, lê dit daar. Skeef getrap deur motorbande, maar nog met al die diamantjies.

     Dankbaarheid laat haar oë vol trane skiet. Waarlikwaar, engele bestaan. Want een het haar ring opgepas. En gebede word verhoor. Selfs oor ’n simbool soos haar ring. Dalk veral.


Rondom rook

Claudia Beyers

 

“Ansie, ek ruik rook, ek dink dit kom van die bure se plaas!” Reinette druk die foon tussen oor en skouer vas terwyl haar hande rondfladder op soek na nog iets om in die tas te pak. “Soos ek hier staan, sien ek figure wat brand stig. Op Druk-my-niet gaan daar vlamme op!”

     Paniek laai op in Reinette. As die wind opkom en verkeerd draai, is dit klaarpraat met hulle. Sy hardloop na haar man wat op die stoep staan met ’n verkyker voor sy oë en ’n tweerigtingradio in die hand. Haar selfoon is nog in haar hand, maar sy kan skaars hoor wat haar vriendin van Hofmeyr sê.

     “Die vuur is naby. Ons het fynbos ... en ’n klompie skapies in die veld. Ansie, jy moet bid, asseblief! Sê vir almal daar. Huise het afgebrand ... ek is só bang. Ek weet nie wat ons gaan doen nie.”

     In die verte skiet ’n nuwe vuurvlam die hoogte in. Dit laat dink haar aan ’n vulkaan wat uitbars en lawa wat dorpe verswelg. Iemand gil, lank en uitgerek, en sy besef skielik dis sy self. Haar foon kletter op die vloer. Sy ruk to haar man langs haar kniel, sy oë kalm. Hoe kan hy so rustig wees met ’n vulkaan op sy drumpel?

     Die boer van Kleinplaas trek sy vrou op en hou haar vas terwyl hy kalmerend in haar oor praat. Liggies wieg hulle heen en weer en sy word daarvan bewus dat hy nie meer met háár praat nie, maar met sy God.

     “Here, stuur tog reën. Hou die wind vas in u Hand. Hou Reinette ook vas.”

     Sy greep verstewig en kalmte spoel oor haar. “My man, ek moet klaar pak. Kom haal die waterbottels wat ek vir die brandslaners gevries het.” Sy kyk hom sag aan. “En ... dankie, my lief.”

     Hy verstaan. Die koelbokse word op die bakkie gelaai. Vuurplakke. Nat sakke. Plaaswerkers klim agterop.

    ’n Eensame figuur vol innerlike krag staan op die stoep. “Hallo, Ansie. Ek het gedink die verbinding het verbreek.” Reinette drink diep teue yswater uit ’n glas. “Ek is nie altyd sterk nie, my vriendin. Maar belowe julle sal bid vir reën vir ons hier aan die onderpunt van die land.” 


Tweede kans

Claudia Beyers

 

Ek voel in ’n dwaal. Alles het so vinnig gebeur. “Waar vat jy my heen, meneer?” wil ek weet.

        Daar is kreukels om sy oë en grys hare langs sy slape. “Dr. Verster se spreekkamer is om die hoek. Ons laat hom gou kyk of alles wel is met jou.” Hy hou voor ’n wit gebou stil en klim uit. “Kom, juffrou, ek stap saam.”

        “Wat het gebeur, ounooi?” Die gryskopomie se stem is sag, sy hande flink.

        “Dokter, daar was ’n kind voor die kar … hmm … agter ’n bal aan, dink ek.” Ek lek oor my droë lippe en voel hoe die trane in my oë opdam. “En toe is die boom voor my – Eina!”

        “Jammer. Die veiligheidsgordel het jou lelik gekneus. Maar ook jou lewe gered. Trek  aan en kom sit dat ek iets voorskryf vir skok.”

        Die sonlig verblind my toe ek weer buite kom. Ek voel in my denim se sak, my foon is weg. Daar staan ’n telefoonhokkie op die hoek, maar my beursie lê nog in die BMW se mossienes. Teleurgesteld gaan ek weer die gebou binne. Die dokter staan en gesels by die ontvangsdame.

        Ek byt op my lip. “Hm. Kan dokter dalk vir my geld leen vir die publieke foon?”

        Hy glimlag. “Kom bel in my kantoor,” sê hy en loop vooruit.

        Toe ek by sy lessenaar gaan sit en my hand uitsteek om Dolf se nommer te skakel, sien ek haar. In ’n goue raam op die tafel lag sy terug na my. ’n Jonger weergawe, maar beslis sy. My hand bly hang in die lug.

        Die dokter kyk my bekommerd aan. “Gaan jy nie bel nie, ounooi? Of ken jy nie die nommer nie?”

        Met ’n bewende vinger wys ek. “Wie is sy?”

        “Ken jy haar?” Die dokter se skouers lyk skielik krom, sy stem klink veraf. “Dis my dogter. Ek soek al twintig jaar na haar.” Verbeel ek my of is daar ’n snik in die ou man se stem? “Ek het groot foute gemaak in my lewe, kind.” Hy vroetel in sy sak, vee ongeduldig oor sy oë. “Ken jy haar?” vra hy weer en kyk my dringend aan.

        “Dis my ma,” sê ek oorbluf.

        Hy staar na my. Woordloos. Geluidloos. Net sy asem wat al vinniger jaag.

        Ek voel koud. Rillings skud my liggaam. Kan dit wees? Gebeur sulke dinge in die regte lewe? En tog. Daar is hy. En daar is sy. En hier is ek, die derde generasie. My oë brand en ek moet hulle vinnig knipper om nie te begin tjank nie.

        Ek leun oor en vat sy hande. Sê met stygende vreugde: “Kom ons gaan kuier vir haar. Oupa!


Last Touch

Aniki Joseph

 

“Ek gaan nêrens,” sê Ma. Die sigaret trek kromvingertjie op pad asbak toe. “Hulle sal my hier uitdra. Voete eerste.” Die as mis die asbak net-net. “Oor my dooie liggaam,” sê sy en steek nog een aan. Die pienk geboortevlekkie op haar linkerwang ’n oomblik rooipers.

        “Maar Moeder …” probeer ek weer.

       Pa lyk verleë. Verstel sy gehoorappaat. Druk my hand saggies onder die tafel. Die lewe se padkaarte verfrommelde lyne op sy gesig. Met die groetslag druk ek Moeder twee keer teen my vas. ’n Rukkie lank klop ons harte in gelyke ritme.

        “Last touch,” sê Moeder skielik en stoot my weg.

        Ek klim in en ons vingerpunte raak vlugtig deur die oop venster. Soos altyd wanneer ons afskeid neem. Touch en waai. My hartklop is uit ritme toe ek wegry.

        Ek bel die ander kinders. Ons onderhandel, pleit, soebat, bekommer. Begin weer voor. Dit help nie. Moeder het besluit. Ons aanvaar en ondersteun, maar bly hoop.

        Dis ’n Saterdagoggend toe die foon voordag lui.

        “Ek is moeg, my kind,” sê Ma.

        “Is daar fout?” vra ek onrustig.

        “Nee, ek wil net huis toe gaan.”

        “Ek kom dadelik.”

        Ek vra om met Pa te praat. Hy vroetel hoorbaar met sy gehoorapparaat, kan nie uitmaak wat ek sê nie. Sal maar die ander bel en laat weet.

        Die stadsgewoel lê gou agter my, die veld bedek in klossies vaalbos. Slap grensdade. Hier en daar wapper ’n verbleikte plastieksak. Verstik in son en wind en tyd.

        Tannie Lettie in die woonstelblok oorkant Moeder s’n begin huil toe ek haar vertel ons neem Moeder hospitaal toe. “Moenie vir haar sê nie. Ek wil nie moelikheid maak nie. Jou ma is my ou mater,” soebat sy. “Maar sy het haarself toegesluit, die laaste paar dae. Wou nie oopmaak nie.”

        Ek troos en beloof om haar op die hoogte te hou.     

        Die middagson gooi skaduwees oor die binneplein. Ek hardloop die trappe twee-twee af. Verby ’n droë malvaplant en spikkels duiwemis. Toe ek die onderste trap bereik, skree ’n hadida bokant my kop. Ek kyk op. Uitasem.

        Hulle is besig om Moeder teen die trappe oorkant my af te dra.

       Voete eerste.

 

Elke mens se vingerafdrukke is uniek. So is dit ook met rou. Ek plant Krismisrose in die stil deel van die tuin. Verwonder my net soveel aan die ligpers blomme as aan die feit dat ek iets kon laat groei. Bak Ma se resepteboek van voor tot agter. Ruik haar in anys, gemmer, kaneel.

        Pa kuier om die beurt by sy kinders.

        Tannie Lenie bel op ’n Saterdagoggend voordag. “My seun kom my vandag haal,” sê sy. “Ek het besluit om daar te gaan woon. Die kinders soebat al so lank.” Sy belowe om my op die hoogte te hou.

        Buite is dit weer lente. Mossies en vinkies raas in die tuin. Die malva voor my kombuisvenster blom baldadig rooi. Ek bak ’n sjokoladekoek en skryf ’n gedig:

        Last Touch.

        Vir Ma.  

 


Skoon rekord

Gideon Brückner

 

Nog net een nag. Na môre is dit net hy en Ampie met die een en ’n halwe arm. Miskien sal hulle dan kan gesels. Miskien sal Ampie dan nie meer sê hy het sy arm afgekap nie.

        Hy laat rus die lang steel van die hamertjie net-net op die spoor. Sonder om sy sit te verander. Hy sit soos hy al dertig jaar sit, en wag dat die wiele sy hamertjie se hartklop kom toets. Kruisbeen wag hy op die gruisklippers langs die spoor, sy knieë onder hom ingevou, die hamertjie uitgestrek voor hom.

        Hy dink nie meer oor wat hy moet doen nie – na dertig jaar kom dit vanself. Maar vanaand, sy laaste aand, moet hy vir oulaas mooi kyk en mooi luister. Hy het ’n skoon rekord. Het nog nooit ’n skewe klank gemis as die groot wiele verbyrol nie.

        Voor hom lê die blink getrapte spoorlyn soos die strepe in ’n oefenboek uit sy skooldae. Uit die hoek van sy oog sien hy die kollig van die stoomenjin waar dit om die draai kom.

        Die hamer se steel, soos die lang wyser van sy sakhorlosie, wys loodreg na die blink lyn voor hom. Nog net twee draaie verby twaalfuur dan is sy skof verby. Vir altyd. Miskien sal hy en Ampie dan oor alles kan gesels. Hy hoef nie op te kyk nie. Hy weet dit neem 65 sekondes nadat die wit kollig om die draai gekom het, totdat die eerste wiele teen die hamertjie begin tik-tak.

        Sy oë bly op die hamertjie, die lang steel glad gevat waar dit liggies op die eelte van sy palm rus. Die blink geslaande kopstuk lê plat op die spoor en wag vir die eerste wiel om hom vorentoe en weer terug na die volgende wiel te skop. Dis soos ’n derde arm, sy pols, sy hartklop, dit was sy alles – totdat Ampie gekom het.

        Alles een volmaakte werkende stuk. Nie een en ’n halwe stuk soos Ampie nie.

        Die trein is naby. Hy voel die trillings op die spoor. In die lug hang die suur reuk van steenkool en as wat voor die stomende enjin uit waai. Die drywer sit sy sirene aan. Hard en skel. Hy hoor weer Ampie se hees kreet by die hek vanmiddag, toe hy soos altyd, kosblik vasgeklem onder sy arm, sy voet oor sy fiets se raam gegooi het.

        “Jy kan nie met my praat nie! Jy het twee arms en ek net een en ’n halwe! Weet jy hoe dit is?”

        Die trein tik-tak stomend nader. Hy verslap sy greep op die hamersteel. Hou dit net liggies vas – die wiele moet dit self heen en weer skop sodat hy kan luister vir krake. Hy versit, rus gemaklik op sy hurke. Wag vir die lokomotief se eerste skop. Weet hy moet stip kyk en fyn luister en nie sy oog van die verbyrollende wiele afhaal nie. Soos hy ook nooit van Ampie se halwe arm kan wegkyk nie.

        “Ag, Here, maar Ampie se halwe arm was mos nie my skuld nie!”

        Die voorste wiel skop die hamer liggies heen en weer in sy hand. Hy trek dit terug en wag vir die volgende sarsie. Tik-tak spring die hamertjie heen en weer.

        “Hoekom wil Ampie nie met my praat nie – hy praat mos nie met sy arms nie, Here!” Vir ’n oomblik laat sak hy sy kop tussen sy opgetrekte bene. “Here, hoekom het Ampie nie maar twee heel arms soos ek nie? Hoekom wil hy nie met my praat nie? As daar dan skuld moet wees, Here, dan is dit mos my én Martie s’n!”

        Twee waens gaan verby en hy druk die steel dieper in. Die derde gryp die hamersteel, ruk dit uit sy hand. Hy probeer dit terugpluk, maar die wiel rol oor die steel en knak dit af. Hy gryp daarna, voel die vuur van warm staal, hoor splinters kraak.

        Tik-tak, tik-tak.

***

Hoekom staan die wit kollig bo hom stil? Hoekom die gordyne wat in blou voue om hom hang? Ampie se ooglede vou ook so toe oor sy blou oë as hy met hom wil praat. Maar hoekom hoor hy nie die tik-tak van die trein nie? Hoekom ruik hy nie die suur steenkool nie? Hoekom kom die trein nie nader nie?

        Die laken voel koel onder sy vingers. Hy verskuif sy hand na sy ander kant en soek sy hamertjie. Sy vingers vat stywe verbande raak. Om sy arm. Vasgedraai om sy lyf. Stadig sak sy hand terug  na die koelte van die bed. Na dertig jaar het sy hamerstok middeldeur gebreek.

        Meer as dit.

        Want hy weet – nou het hy ook net een en ’n halwe arm – nes Ampie. Miskien sal hulle nou kan praat. Al is hy nie so gebore nie – Ampie wel.


Inkommers

Denise Coetzee

 

“Ek het geweet jy sal nie omgee om te kom help nie, Vroutjie. Ons kan nie langer vir Dokter Kallie wag nie – my man se pyn is onhoudbaar. Stap deur … derde kamer links.”

     My stram glimlag waarsku my dat daar nog bewyse van ’n onvoltooide middagete aan my mondhoeke kleef. Met ’n “dankie, Mevrou” probeer ek dit ongemerk afvee.

     Haar woorde volg my gang-af. “Jy is gelukkig om kanse soos dit te kry. Onse mense aanvaar inkommers baie gouer as ons sien dat julle belangstel en bereid is om te help.” 

    “Inkommers, Mevrou? Ons bly darem al sewe maande op die dorp.”

    “Sustertjie, daar is mense wat al tien, twaalf jaar hier bly en steeds inkommers is. Dis nie maklik om wortel te skiet as jy nie hier gebore is nie.”

     O, inderdaad, mymer ek, veral nie as jou sakke vlak is, en die titel voor jou naam nie genoeg gewig dra nie. Die reuk van siekwees dwing my tong om stil te lê. Ek laat haar eerste by die kamer inloop – age before beauty – tot ’n inkommer weet dit.

     “Lemmer, die suster is hier om jou in te spuit.”

     “Maar my magtig, Drien, ek het gesê ek sal vir Kallie wag, ek ken die vrou van g’n kant nie.”

     Sonder aarseling steek ek my hand uit en vou sy koorsige vingers toe. “Desiré van Zyl. Ons het al ontmoet, meneer Carstens.” Ek is nie verbaas dat hy my nie onthou nie. Ons inkommers maak selde ’n blywende indruk. Sou hy my hond onthou? Of die geluid wat sy skoen teen haar ribbes gemaak het toe sy een oggend sy onomheide tuin sonder die nodige toestemming verken het?

     “Is jy familie van Paardeberg se Van Zyls?”

     “Nee, ons is van die Gautengers wat suidwaarts gevlug het.”

     “Hemel, dan is jy boonop ’n inkommer. Wat doen jou man?”

     “Ons het ons eie besigheid. Ons versorg pasiënte in verskillende stadiums van die siekteproses.”

     “Verpleging is nie ’n beroep vir ’n man nie.”

     Ek help hom nie reg nie. “Hierdie spuitjie gaan gou-gou klaarspeel met u pyn. Sommer in die maag, hoor? Net soos die inspuitings wat u reeds kry om die bloed dun te hou.”

     “Kallie het my nog nooit in die maag ingespuit nie.”

     “Dis ’n nuwe middel, meneer Carstens. Ek en my man gebruik dit algemeen in ons praktyk. Dis regtig effektief: die pyn is sommer gou iets van die verlede.” Ek wag geduldig tot glasigheid die woede uit sy oë dryf.

     Haar verligting is duidelik. “Dankie, Suster. Ek kan amper nie glo dat hy so vinnig rustig geraak het nie. Ek weet sy ou tydjie is kort, maar dis nie aldag maklik om geduldig te bly as die pyn sy humeur so laat lol nie.” Sy stryk die lakens by sy voetenent gelyk met die sykant van haar hand. “Ek sal definitief laat weet as ons jou weer nodig het. Die deur is nie gesluit nie, sien jouself sommer uit.”

     Ek is verbaas om te sien dat my hande bewe toe ek minute later my selfoon uit my skouersak haal. Siekte en naderende dood ontstel my lank reeds nie meer nie; duidelik doen neerhalende verwysings na ons inkommerstatus dit steeds.

    Hy antwoord net na die derde lui. “Sielerus Begrafnisondernemers, middag.”

    “Liefde, as ons middel soos gewoonlik werk, behoort ons volgende kliënt binne ’n dag of twee by jou te wees. Meneer Lemmer Carstens.”

     “Dankie, my vrou. Ek kyk uit vir hom.”